Contact

Geothermie


Geothermische energie in Nederland

Grondwater op grotere diepte is een potentiële bron voor energie in Nederland. Gebaseerd op temperatuurgegevens van de ondergrond zijn verschillende evaluatie projecten uitgevoerd in de tachtiger jaren, die uiteindelijk hebben geresulteerd in een aantal inventarisatie- en haalbaarheidsstudies. In 2005 is de eerste exploratievergunning toegekend en een ander aantal projecten worden momenteel geëvalueerd.


ThermoGIS™

Aardwarmte is een vorm van duurzame energie, die in Nederland goed kan worden geproduceerd door warm water van 45-120°C op te pompen uit watervoerende aardlagen op 1,5 tot 4 km diepte.

Om de zoektocht naar geschikte plaatsen voor aardwarmte te versnellen heeft TNO een gratis geothermisch informatiesysteem ontwikkeld: ThermoGIS™. Met dit systeem beschikt iedereen over een schat aan informatie op het gebied van aardwarmte in Nederland.

ThermoGIS™ is te vinden op: www.thermogis.nl.

Gerelateerd met de release van ThermoGIS™ worden drie TNO rapporten gepubliceerd:

Lower Cretaceous Rijnland Group aquifers in the West Netherlands Basin: suitability for geothermal energy. TNO-Report: TNO-034-UT-2009-02410
Inventarisatie aardwarmtepotentie Nederlandse ondergrond; geologische onzekerheden en te nemen maatregelen. TNO-Report: TNO-034-UT-2010-00473A
Rapportage ruimtelijke ordening geothermie (F3). TNO-Report: TNO-034-UT-2009-01286


Garantiefaciliteit Aardwarmte

Op 11 mei is door de Minister van LNV, mede namens de Minister van Economische Zaken, een brief naar de Tweede Kamer gestuurd over de wijze waarop de voornemens uit de troonrede 2008 m.b.t. verduurzaming van de glastuinbouw worden uitgevoerd. Download brief hier.

In deze brief wordt ook aandacht geschonken aan de garantiefaciliteit voor geothermie. Aangegeven wordt dat deze faciliteit wordt gedekt met een budget van € 10 mln. De faciliteit is gericht op afdekking van het risico dat boringen in een verkeerde aardlaag uitkomen en daardoor (deels) onbruikbaar zijn. Tevens is aangegeven dat het noodzakelijke Brusselse goedkeuringstraject op staatssteun voor deze faciliteit noodzakelijk is.

Op 22 september heeft de Europese Commissie (EC) een beschikking voor de garantiefaciliteit geothermie gestuurd. Hierin wordt de garantiefaciliteit als “met het verdrag verenigbare staatssteun” aangemerkt. De regeling is 31 oktober 2009 gepubliceerd in de Staatscourant. De datum van de openstelling is 3 november 2009. Procedure beschrijving en formulieren zijn te verkrijgen op de website: www.senternovem.nl/aardwarmte.


Programma DoubletCalc
Op bovenstaande website wordt verwezen naar het geothermische vermogensberekening programma DoubletCalc. Met dit door TNO beschikbaar gestelde programma voor geothermische vermogensberekening (DoubletCalc) kan eenvoudig de vereiste overschrijdingskansgrafiek worden verkregen.
De DoubletCalc versie van 12 oktober is naar aanleiding van de voorlichtingsbijeenkomst over het gebruik van DoubletCalc op 30 november geactualiseerd. Deze versie heet DoubletCalc versie 30 november 2009. De berekeningsmethodiek is identiek. De gebruikersvriendelijkheid is verbeterd en een opmaakfout in het uitvoerscherm is gecorrigeerd.

Download DoubletCalc versie 30 november 2009 (download DoubletCalc versie 12 oktober 2009)


Broncode DoubletCalc
De broncode van DoubletCalc is georganiseerd in een Eclipse project. Eclipse is een Integrated Development Environment (IDE), o.a. voor JAVA ontwikkelaars.

Download hier het DoubletCalc Eclipse project

Heeft u nog geen beschikking over een Eclipse project omgeving, dan is Eclipse gratis te downloaden van http://www.eclipse.org/downloads/

Naast Eclipse is ook de plug-in voor JavaFX nodig. Een beschrijving hoe deze plug-in is in te voegen, is te vinden op: http://javafx.com/docs/gettingstarted/eclipse-plugin/

Het DoubletCalc project kan direct in Eclipse geimporteerd worden middels het selecteren van File/Import/Existing Projects. Gedetailleerde instructies hoe een project in Eclipse te importeren staan op: http://agile.csc.ncsu.edu/SEMaterials/tutorials/import_export/


Adviesrapport
Met onderstaande link is de definitieve versie van het adviesrapport met de Doubletcalc handleiding te downloaden.

Download definitieve versie adviesrapport inclusief handleiding DoubletCalc (versie 12 oktober)

Let op: de juiste versie van het rapport is op 12 oktober 2009 op deze site gepubliceerd. Eerdere versies zijn daarmee vervallen.
Het bovengenoemde adviesrapport, dat ondersteunend is aan de regeling zoals gepubliceerd op de SenterNovem site, bestaat uit vier delen:
  • Rapportagevereisten voor het geologisch evaluatiedocument ter ondersteuning aanvraag voor deelname aan de aardwarmte garantiefaciliteit.
  • Handleiding voor “DoubletCalc” Dit is een door TNO ontwikkeld computerprogramma dat het verwachte geothermisch vermogen van een beoogd doublet berekent.
  • Voorstel voor de puttest-definitie.
  • Theoretische onderbouwing van het geothermisch vermogen berekeningsprogramma.

Overige documenten
Ook zijn tijdens de voorlichtingsbijeenkomst een aantal vragen beantwoord. De powerpoint presentatie die hierbij gebruikt is, is nog uitgebreid met een document over het gebruik van gedevieerde putten en de toepassing van multi-layers in DoubletCalc.
Deze drie documenten zijn ook hieronder te downloaden.

Download powerpoint presentatie voorlichtingsbijeenkomst 30 november

Download uitleg over gebruik van gedevieerde putten in DoubletCalc

Download de toepassing van multi-layers in DoubletCalc


Voor informatie: harmen.mijnlieff@tno.nl



Vergunningen Geothermie

Publicatie aangevraagde opsporingsvergunningen
De publicaties van aanvragen voor een opsporingsvergunning kunnen worden ingezien via de website overheid.nl
  • Vul in bij 'Zoek in' de tekst 'aardwarmte'
  • en markeer 'Alleen in de titel'



  • Overzicht vergunningen 2009
    Vergunningen per 1 januari 2010 (NIEUW)
    Vergunningen per 1 januari 2010 (NIEUW)
    Vergunningen per 1 januari 2010 (shape file) (NIEUW)


    Wijzigingen in vergunningen 2010
    Vergunningen per 17 juni 2010
    Vergunningen per 1 mei 2010
    Vergunningen per 17 mei 2010 (shape file)


    Wetgeving t.a.v. Geothermie (Mijnbouwwet))

    Aanvraag vergunningen voor opsporen en winnen
    Voor het opsporen en winnen van delfstoffen of aardwarmte is een daartoe strekkende vergunning nodig van de Minister van Economische Zaken (artikel 6 van de Mijnbouwwet). De procedure voor het aanvragen van een vergunning is opgenomen in hoofdstuk 2 van de Mijnbouwwet (in bijzonder de artikelen 14 - 17) en is uitgewerkt in hoofdstuk 1 van de Mijnbouwregeling. Paragraaf 1.2 en 1.3 en de bijlagen 1 en 2 van de Mijnbouwregeling geven een opsomming van de gegevens die overlegd moeten worden bij een vergunningaanvraag.

    Aan de verlening van een vergunning voor de opsporing van aardwarmte zijn geen kosten verbonden. Dat geldt ook voor de vergunning voor het winnen van aardwarmte; weliswaar kent de Mijnbouwwet de mogelijkheid om een afdracht te verbinden aan de winning van aardwarmte, maar van deze mogelijkheid wordt door de minister geen gebruik gemaakt, omdat het beleid gericht is op het bevorderen van het gebruik van aardwarmte (in het kader van het klimaatbeleid). Ook voor andere besluiten van de Minister van EZ op het gebied van opsporing en winning van aardwarmte op basis van de Mijnbouwwet worden geen afdrachten (of leges) gevraagd.

    Praktische toelichting op de procedure door het Ministerie van Economische Zaken

    Artikel 1.3.1 van de Mijnbouwregeling stelt dat de aanvrager van een opsporingsvergunning een geologisch rapport dient te verstrekken. De inhoud van dit rapport wordt beknopt beschreven in lid 2d.

    Relevante artikelen
    Mijnbouwwet: hoofdstuk 2, artikelen 6-24
    Mijnbouwbesluit: artikelen 2, 3, 4 en 7
    Mijnbouwregeling: artikel 1.2.1, artikel 1.2.2, artikel 1.3.1-1.3.3, bijlage 1 en bijlage 2

    Contact: Ministerie van Economische Zaken

    Voor verdere informatie over wetgeving t.a.v. geothermie wordt tevens verwezen naar: Dutch Country Report Legal Framework (Stichting Platform Geothermie, maart 2008)


    Stichting Platform Geothermie

    De Stichting Platform Geothermie is een non-profit organisatie (NGO). Het Platform Geothermie is gericht op de bevordering van de toepassing van (diepe) geothermie of aardwarmte in Nederland. De stichting wordt ondersteund door Senter Novem en het Ministerie van Economische Zaken.

    Voor nieuwsbrieven, persberichten, project beschrijvingen etc. verwijzen wij naar de website van de Stichting Platform Geothermie. Een deel van de onderstaande informatie is direct gelinkt naar de website van de Stichting Platform Geothermie.


    Publicaties Geothermie

    Dutch Country Report Legal Framework (Stichting Platform Geothermie, maart 2008)
    Geology of The Netherlands - Geothermal Energy section (A. Lokhorst & Th.E. Wong in: Geology of the Netherlands, Edited by Th.E. Wong, D.A.J. Batjes & J. de Jager, Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences, 2007: 341–346 2007)
    Introduction Geothermal Energy, Renewable, Resilient or Sustainable? (Victor van Heekeren, Technische Universiteit Delft, december 2007)
    Symposium ‘Geothermie komt naar boven’ (januari 2008)
    Aardwarmte vervangt gas bij verwarmen vleestomatenkas (maart 2009)

    Voor meer informatie: zie de website van Stichting Platform Geothermie


    EU projecten Geothermische Energie

    GTR-H project: Het belangrijkste doel van dit door de EU ondersteunde project is het verbeteren van de voorwaarden voor het ontwikkelen van geothermische energie. Dit gebeurt met name door de evaluatie van non-technische barrieres en onvolkomenheden in de regelgeving. In bijzonder zal het zich richten op harmonisering van nationale wetgeving in de EU landen.


    Links

    Energiek2020.nu